نارسایی های ناظر برجرم‌انگاری بزه جاسوسی در حقوق کیفری ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 معاون دادستان نظامی استان سمنان

2 استادیارگروه حقوق دانشگاه دامغان

3 استادیار دانشگاه آزاد دامغان

چکیده

ایجاد و حفظ امنیت ملی از وظایف عمده هر نظام و حکومتی است تا جایی که موفقیت کشورها در حفاظت از این امنیت، معیاری مناسب برای سنجش انسجام و اقتدار کشورها و رفاه شهروندان محسوب می‌شود. قوانین جامع و بدون نقص در حوزه امنیت ملی مهمترین ابزار در مجازات و بازدارندگی جرائم علیه امنیت داخلی و خارجی است. تامل در متون قوانین جزایی جهت دست یابی نارسایی های ناظر بر جاسوسی مهمترین رسالت این پژوهش محسوب می شود. روش این تحقیق به روش توصیفی – تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه ای انجام شده است.
یافته های این تحقیق نشانگر آن است که در ارتباط با رکن قانونی، وجود ابهامات تقنینی در مصادیق جاسوسی، عدم تفکیک جاسوسی از خیانت به کشور و استفاده از قیود متعدد و غیر ضرور در زمره این نارسائی‌ها می‌باشد. در ارتباط با ارکان مادی و روانی نیز می‌توان به ترتیب به تحدید موضوع جاسوسی و عدم شمول آن به جنبه‌های جدید امنیتی و نیز تقید جرم‌انگاری به سوءنیت خاص و انگیزه مجرمانه اشاره کرد. با توجه به نارسایی‌های فوق و نیز عدم حمایت کیفری کامل مقنن از منافع حیاتی و محوری مردم، پیشنهاد نگارنده همانا لزوم توجه قانونگذار به ضرورت توسعه دامنه‌ی جرم‌انگاری این جرم به جنبه‌های نوین اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی امنیت و نیزگسترش موضوع آن به مطلق اطلاعات و اشیاء می‌باشد.

کلیدواژه‌ها


اردبیلی، محمد‌علی (1377)، حقوق جزای عمومی، ج 2، تهران: میزان.
پوربافرانی، حسن (1390)، حقوق جزای اختصاصی جرائم علیه امنیت و آسایش عمومی، تهران: جنگل.
پیمانی، ضیاءالدین (1375)، حقوق کیفری اختصاصی جرائم علیه امنیت و آسایش عمومی با تجدیدنظر کامل بر اساس قانون تعزیرات و مجازات‌های بازدارنده، مصوب 2/3/1375، تهران: میزان.
جعفری‌لنگرودی، محمد‌جعفر (1387)، وسیط در ترمینولوژی حقوق، تهران: گنج دانش.
حبیب‌زاده، محمد‌جعفر و قاسم کرامت (1389)، «جرم بی‌مبالاتی در حفظ اطلاعات طبقه‌بندی شده»، مجله حقوق، دوره 40، ش، صص: 123-105.
دهخدا، علی‌اکبر (1342)، لغت‌نامه، ج 7 و 16، تهران: دانشگاه تهران.
دهخدا، علی‌اکبر (1342)، لغت‌نامه، ج 7 و 16، تهران: دانشگاه تهران.
رحمدل، منصور (1394)، «جاسوسی و خیانت به کشور»، فصلنامه تحقیقات حقوقی آزاد، ش 28.
زراعت، عباس (1383)، قانون مجازات اسلامی در نظم حقوقی کنونی، تهران: ققنوس.
زراعت، عباس (1385)، حقوق جزای اختصاصی تطبیقی، ج 3، جرائم علیه امنیت و آسایش عمومی تطبیق در قانون جزای فرانسه، لبنان، اردن و ایران، تهران: ققنوس.
زراعت، عباس (1390)، حقوق جزای اختصاصی، ج 3، جرائم علیه امنیت و آسایش عمومی، تهران: جنگل.
ساریخانی، عادل (1378)، جاسوسی و خیانت به کشور، قم: دفتر تبلیغات اسلامی.
السان، مصطفی (1387)، «جرائم علیه اسرار تجاری»، مجله حقوق، ش 23، دوره 38، صص: 1-4.
سمیعی‌فر، سعیده (1397)، «کلاهبرداری رایانه‌ای»، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه دامغان.
شامبیاتی، هوشنگ (1393)، حقوق کیفری اختصاصی، تهران: ژوبین.
عمید، حسن (1372)، فرهنگ فارسی عمید، تهران: امیرکبیر.
گلدوزیان، ایرج (1378)، حقوق جزای اختصاصی، تهران: ماجد.
مجیدی، سید‌محمود (1393)، حقوق کیفری اختصاصی جرائم علیه امنیت، تهران: میزان.
محمدنسل، غلامرضا (1395)، حقوق جزای اختصاصی، جرائم رایانه‌ای در حقوق ایران، تهران: میزان.
میرمحمد صادقی، حسین (1378)، «جرم جاسوسی»، ماهنامه دادرسی، سال سوم، ش 18، 55-52.
میرمحمد صادقی، حسین (1398)، حقوق کیفری اختصاصی، ج 3، جرائم علیه امنیت و آسایش عمومی، تهران: میزان.
نجفی‌توانا، علی و فهیم مصطفی‌زاده (1392)، «جرم‌انگاری در نظام کیفری جمهوری اسلامی ایران». مطالعات فقه و حقوق اسلامی، ش 8، سال پنجم، 169-149.
نجفی‌توانا، علی و محمد امینی (1390)، «حمایت کیفری از اسرار تجاری در حقوق ایران و قوانین فدرال آمریکا»، مجله حقوق اسلامی، سال هشتم، ش 29، 181-153.
نجفی ابرندآبادی، علی‌حسین (1387)، «جرم‌شناسی»، تقریرات دوره دکتری، دانشکدة حقوق دانشگاه شهیدبهشتی.
نجفی ابرندآبادی، علی‌حسین (1392)، «ازجرم‌شناسی انتقادی تا جرم‌شناسی امنیتی»، تقریرات دوره دکتری، دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی.
نجفی ابرندآبادی، علی‌حسین و حمید هاشم‌بیگی (1373)، دانشنامه جرم‌شناسی، تهران، انتشارات شهید بهشتی.
ولیدی، محمد‌صالح (1371)، حقوق جزای اختصاصی، ج 3، جرائم بر ضد امنیت و آسایش عمومی، تهران: غروب.
ولیدی، محمد‌صالح (1385)، «نگاهی به گزارش شور اول طرح اصلاح و الحاق موادی به فصل اول کتاب پنجم قانون مجازات اسلامی»، مجله حقوق عدالت آراء، ش 4 و 5، 235-223.
هوساگ، داگلاس‌ (1390)، جرم‌انگاری افراطی، ترجمة محمد‌تقی نوری، تهران: انتشارات مجد.
Bouloc (Bernard) et Myaud (Yves). (1996). Code pénal Comment Paris, Dalloz.
Cornu (Gérard), (sous la dir.de). (1992). Vocabulaire juridique, Paris, 3eéd. PUF
Desportes (Frédéric) et Francis le Gunehec. (2008). Droit pénal général, Paris, 9eéd, Economica.
Leclerc (Henri). (2013). Le nouveau code pénal, Paris, 3eéd, Seuil.
Larguier (Jean) et Philippe (Conte) et Anne – Marie larguier. (1994). Droit pénal spécial, 8eéd Dalloz.
Larguier (Jean) et Anne – Marie larguier. (1994). Droit pénal spécial, 8eéd, Dalloz.
Mayaud (Yves). (2016). Code pénal, Paris, 102eéd, Dalloz.
Pelletier (Hervé) et Jean Perfetti. (2003). Code pénal, Paris, Litec, Litec.
Pradel (Jean) et Michel Danti – Juan. (2001). Manuel de droit pénal spécial, Paris, 2eéd,Cujas.
Rassat (Michèl – Laure). (2014). Droit pénal spécial, Paris, 7eéd,Dalloz.