تبیین عوامل مؤثر بر گرایش کارکنان کلانتری به دریافت رشوه (مورد مطالعه ف.ا.ا اردبیل)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیئت عملی دانشگاه علوم انتظامی امین

2 استادیار دانشگاه علوم انتظامی امین

3 کارشناس ارشد دانشگاه علوم انتظامی امین

چکیده

زمینه و هدف: رشوه یکی از جرائم موجود در بین کارکنان پلیس بوده و مبارزه با ارتشاء یکی از دغدغه‌های مسئولان دستگاه‌های صیانی و نظارتی است و یکی از وظایف اصلی مدیران در سطوح مختلف انتظامی به شمار می‌آید. برای پیشگیری و صیانت همه‌جانبه از کارکنان انتظامی ضرروت شناخت عوامل فردی، مدیریتی و ساختاری مؤثر بر این پدیده مذموم به عنوان یک کارویژة اساسی بسیار مهم است.
روش‌شناسی تحقیق: این تحقیق از نظر هدف کاربردی و از نظر روش توصیفی- پیمایشی است. روش نمونه‌گیری در این تحقیق، برای کفایت اعضای نمونه در سطح اطمینان 95 درصد تعداد 254 نفر به صورت تصادفی طبقه‌ای- خوشه‌ای به عنوان نمونه آماری انتخاب گردیدند. برای گردآوری اطلاعات؛ پژوهشگر با مراجعه به پایگاه استنادی علمی، مراکز پژوهشی و دانشگاهی، کتابخانه‌ها و مطالعه‌ی کتاب، پایان‌نامه، مقالات علمی با رویکرد علمی تخصصی- ترویجی و پژوهشی اقدام به فیش‌برداری و گردآوری اطلاعات کرده است. برای گردآوری داده‌ها پس از مصاحبه با خبرگان، از پرسش‌نامه محقق‌ساخته با اعتبار و پایایی مطلوب استفاده شد. داده‌ها با بهره‌گیری از آزمون‌های آماری t استودنت و رتبه‌ای فریدمن مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند.
یافته‌ها و نتیجه‌گیری: نتایج تحقیق نشان داد؛ از بین سه ابعاد موردنظر؛ بُعد عوامل فردی با 91 درصد؛ بُعد عوامل مدیریتی با 8/90 درصد و بُعد عوامل ساختاری با 3/89 درصد به ترتیب اولویت بیشترین تا کمترین بار عاملی برخوردار بوده‌‌اند. در بررسی بعدی مطالعات مشخص گردید؛ شاخص‌های «ضعف باورهای دینی و اعتقادی»، «عدم تناسب حقوق و مزایای شغلی تعریف شده، نسبت به سختی و آسیب‌پذیری آنها» و «ضعف فرماندهان در اعمال کنترل و نظارت بر کارکنان زیر‌مجموعه» به ترتیب در بُعد عوامل فردی، مدیریتی و ساختاری بالاترین رتبه در گرایش کارکنان انتظامی به گرفتن رشوه به خود اختصاص داده است.

کلیدواژه‌ها


قرآن کریم
نهج‌البلاغه
نهج‌الفصاحه
بحارالانوار
اداره ‌کل تدوین و تنقیح قوانین و مقرّرات (1382)، مجموعه قانون مجازات اسلامی، ویرایش سوم، چاپ چهارم، تهران، انتشارات معاونت پژوهش تدوین و تنقیح قوانین و مقرّرات ریاست جمهوری.
آرمان، مانی و حسن جوشقانی (1394)، «طراحی و اعتباربخشی الگوی تحلیل وضعیت منابع انسانی»، فصلنامه پژوهش‌‌های مدیریت منابع انسانی، دانشگاه جامع امام حسین (ع)، سال هفتم، شمارة 4، (شماره پیاپی 22)، زمستان 94.
بهشتی، محمد (1369)، فرهنگ صبا (لغت نامه)، چاپ ششم، تهران: انتشارات صبا.
پایدار، جواد (1384)، «شیوه‌های مؤثر پیشگیری وضعی از اخذ رشوه توسط مأموران فرماندهی مرزبانی استان کردستان در سال 1388»، پروژه تحقیقاتی، کردستان، دفتر دفترتحقیقات کاربردی فرماندهی انتظامی استان کردستان.
پایدار، جواد (1395)، مدیریت نگهداشت منابع انسانی در سازمان‌های حفاظتی، تهران: حدیث کوثر.
پایدار، جواد و عباس حسنوند (1393)، «بررسی عوامل مؤثر بر فساد اداری کارکنان سازمان»، همایش ملی پلیس و ارتقای سلامت اداری، تهران: انتشارات راه فردا.
پور‌غلامحسین، محمدرضا (1387)، «بررسی راه‌کارهای مؤثر پیشگیری وضعی از اخذ رشوه در کلانترهای فاتب»، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، تهران: دانشکده علوم اطلاعات و امنیت انتظامی دانشگاه علوم انتظامی ناجا.
جهانشاهی، علی و حسین مینایی (1396)، «تبیین نقش عوامل مدیریتی در توانمندسازی کارکنان نیروهای مسلح»، فصلنامه مطالعات دفاعی راهبردی، سال پانزدهم، شماره 67، تهران: انتشارات دانشگاه و پژوهشگاه عالی دفاع ملی و تحقیقات راهبردی، صص: 62-61.
حشمتی، محمد‌صادق؛ سعید اسماعیلی؛ مجید سازنده؛ طالب امین‌الهی و وحید عرب (1397)، مجموعه قوانین کاربردی نیروی انتظامی، چاپ اول، قم: انتشارات مطبوعات دینی.
داودی دریکنده، حمیدرضا (1383)، رشوه و احکام آن در فقه اسلامی، قم: انتشارات تبلیغات اسلامی.
دلاوری، رضا (1385)، «آسیب‌شناسی آموزش‌های سازمانی در بخش دولتی بر اساس مدل سه شاخکی»، نخستین همایش آسیب‌شناسی آموزش سازمانی، تهران، ص: 3.
دهخدا، علی‌اکبر (1342)، لغت‌نامه، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
زاهد‌منش، قیصر (1394)، بررسی عوامل مؤثر بر گرایش کارکنان پلیس راه ناجا به جرائم غیرامنیتی، تهران: انتشارات دانشگاه علوم انتظامی امین.
سایت پرس‌وجو: www.porsojoo.com.
سایت فارسی لوکاپ: https://www.farsilookup.com/p2p/seek.jsp?lang=fa&word.
سایت فائضه دانه‌کار: http://faezehdanehkar.persianblog.ir.
سایت ویکی فقه: https://wikifeqh.ir.
سرمدی‌واله، علی؛ حسین مهری و مجید عطایی‌جنتی (1397)، مجموعه قوانین کاربردی نیروهای مسلح و اداره اطلاعات (نیروی انتظامی، ارتش، سپاه و بسیج) به همراه آیین‌نامه‌ها و اساس‌نامه‌ها، چاپ اول، تهران: انتشارات حقوق پویا.
شمسائی، محمدمهدی (1386)، «بررسی علل و عوامل اخذ رشوه در سرکلانتری ششم تهران بزرگ»، پایان‌نامه کارشناسی ارشد منتشر نشده، گروه مرزی، تهران: دانشکده علوم مرزی دانشگاه علوم انتظامی.
صدرالاشرفی، مسعود و همکاران (1391)، «آسیب‌شناسى طلاق علل و عوامل و راه‌کارهاى پیشگیرى از آن»، فصلنامه مهندسی فرهنگی، سال هفتم، شمارة 73 و 74، تهران.
عرب‌انصاری، مهدی و احمد چراغی (1390)، آسیب‌شناسی حفاظتی رسته‌های ناجا، چاپ اول، تهران: حدیث کوثر.
مبینی‌دهکردی، علی و مهران کشتکار‌هرانکی (1394)، «بررسی تأثیر مدل سه شاخگی بر نوآوری اجتماعی» (مطالعه موردی یک شرکت وابسته به صنایع خودروسازی)، نشریه علمی- پژوهشی مدیریت نوآوری، سال سوم، شماره 4، ص 6.
مدنی، سید‌مصطفی (1387)، «بررسی عوامل مدیریتی مؤثر بر عملکرد فرماندهان سپاه در دفاع مقدس»، دوماهنامه علمی- پژوهشی دانشور رفتار، سال پانزدهم، شماره 29، تهران: انتشارات دانشگاه شاهد، صص: 47.
معین، محمد (1360)، فرهنگ زبان فارسی (تک جلد)، تهران: امیر کبیر.
منصور، جهانگیر (1383)، مجموعه قوانین و مقررات نیروهای مسلح جمهووری اسلامی ایران: قوانین جزایی و دادرسی نیروهای مسلح، تهران، چاپ دوم، انتشارات دیدار.
مؤسسه آموزش عالی آزاد چتر دانش (1397)، قانون مجازات اسلامی تحریری، تهران، چاپ دوم، انتشارات چتر دانش.
میرزایی‌اهرنجانی، حسن (1377) «تجزیه و تحلیل عوامل موثر بر وجدان کار و انضباط اجتماعی در سازمان»، تهران: دانشگاه آزاد اسلامی واحد قزوین.
ﻣﯿﺮزاﯾﯽ‌اﻫﺮﻧﺠﺎﻧﯽ، ﺣﺴﻦ (1381)، ﻃﺮح ﺗﻔﺼﯿﻠﯽ ﮔﺴﺘﺮش اﻓﻘﯽ ﻧﻮ در ﺷﻨﺎﺧﺖ و آﺳﯿﺐ‌ﺷﻨﺎﺳﯽ ﺳﺎزﻣﺎنﻫﺎی ﻋﻤﻮﻣﯽ و دوﻟﺘﯽ اﯾﺮان (آب ﻣﻨﻄﻘﻪ‌ای ﻏﺮب)، تهران: ﻣﺮﮐﺰ ﭘﮋوهش‌های ﮐﺎرﺑﺮدی داﻧﺸﮑﺪه ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ داﻧﺸﮕﺎه ﺗﻬﺮان.
نجفی‌زاده، محمدمحسن و سیدمحمد زاهدی (1395)، «آسیب‌شناسی نظام مدیریت عملکرد کارکنان در دانشگاه علوم پزشکی قزوین با استفاده از مدل سه شاخگی»، مجله مدیریت توسعه و تحول 25، قزوین: انتشارات دانشگاه آزاد اسلامی، صص: 62-60.